BushSmart.nl

Heerlijk! Afgelopen zaterdag heb ik in de buurt van Oldenzaal een bushcraft workshop gegeven. Het was schitterend weer en al wandelend hebben we kennisgemaakt met eetbare planten uit de familie van de kruisbloemigen en de lipbloemigen, als handige families eetbare planten om te kennen. We hebben dierensporen bekeken, over water gesproken en paddestoelen bestudeerd (zoals de Boleten, met veel eetbare soorten). Om het geheel af te maken hebben we vuur gemaakt. Voorzien van firesteels was de opdracht om geschikte tondel te vinden om van de vonk een vlam te maken. Fantastisch om te zien dat het, na wat prutsen, iedereen gelukt is om op deze manier vuur te maken!

Meer foto’s zijn te vinden via Ron.

Ook zin in een bushcraft workshop met je team? Neem contact op!

Het was de laatste tijd enorm stil op deze blog – maar dat betekent niet dat ik stilgezeten heb! Ik spendeer heel veel avonduurtjes aan het bouwen van een bushcraft spel voor de iPad: een spel dat tieners en volwassenen op een leuke manier wat basisbeginselen van de bushcraft bij moet brengen en ondertussen ook gewoon een leuk spel is. Het basisidee van het spel is dat je een aantal dagen op een eiland door moet brengen en daarbij voldoende drinken, eten en comfort moet zien te halen uit wat de natuur te bieden heeft. De habitat waar je rondloopt en het seizoen bepalen vervolgens welke planten en dieren je tegenkomt. Naast eetbare planten komt ook water vinden, vuur maken en onderdak bouwen aan bod.

Om het spel echt te kunnen spelen moeten jullie nog even geduld hebben, maar ik zal jullie de komende tijd op de hoogte houden van de vorderingen!

Omdat water zo’n levensbehoefte is, hebben we hier tijdens de Basiscursus de nodige aandacht aan besteed. Aan bod kwam ondermeer: hoe herken je dat je lichaam meer water nodig heeft, hoeveel heb je dan zoal nodig en waarvoor, hoe zoek je naar water, water verzamelen, een gipsy-well graven en water zuiveren. Hieronder een paar highlights van dit alles (als je het hele verhaal wilt, moet je gewoon bij ExtraSurvival langs).

Hoe vind je water?

• Let op vegetatie: als je els, wilg, riet, pitus, veenpluis, of dophei ziet, is de kans groot dat er water in de buurt is.
• Kijk op de kaart (duh!)
• Gebruik je tastzin: als je al lopend koude lucht voelt, kan dat duiden op water
• Gebruik je gehoor: stromend water, watervogels, kikkers en smienten

Als je dan water gevonden en verzameld hebt, moet je het nog wel drinkbaar maken. Een veilige aanpak hierbij is het water eerst filteren en dan koken (rolling boil – 1 minuut op een brander, 5 minuten als je boven hout kookt, want dan varieert de temperatuur meer). Voor het filteren hebben we van een lege petfles een waterfilter gemaakt.

Snij de top van de fles af en bewaar deze. Prik een paar kleine gaatjes in de bodem van de fles. Vul de fles voor 1/3 met veenmos (Sphagnum palustre) (goed aandrukken). De volgende 1/3 vul je met een mix van turf en een flinke hand fijngemalen houtskool. Tenslotte weer een laag veenmos. Doe de eerder afgesneden top van de fles onder de fles als trechter, et voilà: je waterfilter is klaar voor gebruik! Dit filter haalt allerlei onzuiverheden, geur en kleur uit het water.

Met dank aan Guido voor de foto’s!

Als ik één techniek zou moeten noemen die het boegbeeld van bushcraft is, dan is dat toch echt de vuurboog. Niet dat het een erg efficiënte manier van vuur maken is, maar goed: vuur maken met niets dan een paar houtjes en een koord geeft je wel een hoop voldoening. Hieronde de tips die René gaf tijdens de Basiscursus en mijn eigen ervaringen.

Hoewel er veel theorieën zijn over het soort hout dat je moet gebruiken voor de spil, het plankje en de boog, vertelde René ons dat dat er eigenlijk niet zo heel veel toe doet. Wij hebben onze vuurboog daar gewoon van dennenhout gemaakt.

De spil
Zoek een heel erg rechte, droge tak die ongeveer een duim dik is en ongeveer een handspan lang. Als je je nagel niet in het hout kunt drkken is het hout droog genoeg.

Het plankje
Maak een plankje van een droog stuk hout, 2 tot 3 vingers breed, zo dik als je spil en zeker een voet lang. Maak hier met je mes alvast een kuiltje in, zodat de spil goed op zijn plaats blijft. Wanneer je met de spil een mooi diep kuiltje hebt “geboord”, maak je een scherpe v-vormige insnede in het kuiltje, net niet tot het midden. Hieronder leg je bijvoorbeeld een stukje berkenbast om het kooltje op te vangen.

De boog
Zoek een stuk dood hout dat net buigzaam is. Een fraai gebogen stuk hout is mooi meegenomen, maar niet essentieel. Dit stuk hout met ongeveer van je navel tot het einde van je arm reiken. Maak een koord (nylon of een ander stroef materiaal) vast aan beide uiteinden en span dit flink strak: het koord moet éénmaal om de spil kunnen en dan mag het niet mogelijk zijn om de spil langs je boog te bewegen zonder hem te laten draaien. Tip: draai de spil zo in dat hij aan de buitenkant van de boog zit.

De tondel
Omdat de vuurboog een klein gloeiend kooltje oplevert, moet je een heel droog, pluizig tondel hebben. Gedroogde pluizen van de Lisdodde zijn bijvoorbeeld geschikt. Daaromheen doe je een flinke bal droog gras, om het vuurtje verder te laten groeien.

De techniek
Ga stevig en comfortabel zitten. Voor de rechtshandigen: plaats je rechtervoet op het plankje, dichtbij het gaatje en zorg dat je pols en onderarm stabiel zijn door ze tegen je onderbeen aan te duwen. Begin rustig met “boren” en druk niet te hard op de spil. Pas als de rook wit wordt moet je versnellen en ook meer kracht op de spil gaan uitoefenen. Daarna voorzichtig het kooltje in je tondel leggen en aanblazen tot het vlammetje komt.

En erg belangrijk: niet snel opgeven. Het kost je in het begin zeker wat (bloed) zweet en tranen, maar dan heb je ook wat…

Gisteren was ik weer eens in het bos: genoten, maar ook een paar keer wakker geworden van knappende takjes in de buurt: ben benieuwd wat voor rumoerig dier daar voorbij kwam. Nu het ‘s avonds vroeg donker wordt – en het vaak niet mogelijk is om een vuurtje te stoken – vraag ik me af wat andere bushcrafters zoal doen tijdens de lange avonden.

Meestal ga ik vrij vroeg slapen als ik aan het bushcraften ben, soms zit ik met een glaasje naar de sterren te kijken. Een boek lezen bij een kaars vergroot je zichtbaarheid zo, dat ik dat meestal niet doe. En muziek luisteren vindt ik op de een of andere manier echt niet passen.

Wat doe jij tijdens lange donkere avonden buiten?

Eén van de eerste dingen die we op de basiscursus leerden, was een aantal veilige snijtechnieken. Omdat we net allemaal een Mora Clipper hadden gekregen was dat zeker geen overbodige luxe. Vanaf het veilig doorgeven van een mes tot aan het verwijderen van de schors van een tak met de achterkant van het mes, alles kwam aan bod. Een techniek uit dit rijtje dat ik zeker met jullie wil delen is een techniek om een tak veilig door te snijden, ook als er anderen in de buurt zijn.

Je houdt het mes met de snijkant van je afgericht vast, terwijl je ring (of waar die anders zou zitten…) op je buik rust. Door nu je ellebogen naar achteren te bewegen kun je een aardige tak doorsnijden, zonder dat je uit kunt schieten. Ideaal dus als er mensen in de buurt zijn terwijl je aan het snijden bent.

Zoals je op deze foto trouwens ook kunt zien, is het snijvlak van mijn Fallkniven F1 aardig om zeep geholpen. En nee, dat komt niet door mijn slijptechniek, maar door de lokale slijpboer, die niet op zat te letten. Grrrrr.

Qua slijpen is de Mora Clipper natuurlijk een stuk eenvoudiger, maar mijn voorkeur gaat nog altijd uit naar mijn Fallkniven: die ligt lekkerder in de hand, de bredere achterkant is handig bij het zwaardere werk en hij ziet er tenminste netjes uit na een weekje in de regen lopen.

Tijdens je avonturen in het bos is het essentieel om een aantal standaard knopen door-en-door te kennen. Dit artikel uit Mother Earth News laat op een fraaie manier zien hoe je de 10 meest essentiële knopen kunt leggen.

Omdat ik graag in mijn hangmatje onder een tarp slaap, heb ik verder de volgende knopen regelmatig nodig:

• De Siberian hitch – om het dragende koord voor mijn tarp aan de eerste boom vast te maken
• De Tarp taut hitch – voor de andere boom
• De Prusik knoop – om de tarp strak te houden aan het dragende koord
• De Taut-line hitch – (nummer 9 in het eerdere overzicht van de 10 meest essentiële knopen) om het touw vanaf de hoeken van de tarp aan de “haringen” vast te maken

Met deze 13 knopen kom ik er eigenlijk altijd wel uit. Welke andere knopen vind jij dat een bushcrafter zou moeten kennen?

Omdat mijn Fallkniven F1 een convex mes is, kun je hem niet gewoon op een slijpsteen slijpen. In plaats daarvan heb je een oppervlak nodig dat de ronde vorm van het snijvlak kan volgen. Zoals uitgelegd in de online video’s die ik gevonden heb, begin ik daarom met het slijpen op super fijn schuurpapier dat op een flexibele ondergrond ligt. In de video gebruiken ze een oude muismat, ik gebruik een zitmatje. Hierbij is het essentieel dat je geen druk op het mes uitoefent!

Om het geheel af te maken heb ik een strop gemaakt. Of beter gezegd, ik heb twee strops voor thuis gemaakt en eentje voor onderweg. Voor de reisversie heb ik twee smalle strookjes leer op weerszijden van een roerhoutje gelijmd en die behandeld met twee verschillende typen slijppasta (fijn en super fijn). Dit roerhoutje en een stukje fijn schuurpapier vormen dan een prima oplossing om onderweg je mes scherp te houden.

Voor thuis heb ik (samen met mijn zoontje) wat grotere repen leer gespannen op twee blokken hout en ook die behandeld met de slijppasta. De slijppasta (van Solingen) is een soort was die je eerst warm op het leer smeert, dan als het ware insmeert als boter op een boterham en vervolgens boven een kaarsje verwarmt, zodat de pasta nog beter het leer in trekt.

Hoewel het resultaat er mag zijn, is mijn mes nog steeds niet superscherp. Volgens mij is het tijd voor een workshop bij Nukknives om mijn techniek wat aan te scherpen!

Mijn favoriete manier om in het bos de nacht door te brengen is in mijn hangmat onder een tarp. Ik gebruik hiervoor een eenvoudige tarp met verstevigde hoeken van de Country Store, een lichtgewicht dichte nylon hangmat en wat touw. Het geheel wordt afgemaakt met mijn fijne slaapzak. Dit onderkomen zet je in een paar minuten op: meestal kost het vinden van een paar stevige stokken om de hoekpunten van de tarp aan te bevestigen nog de meeste tijd. Het mooie van deze manier van in het bos slapen is verder dat je vrijwel geen sporen achterlaat.

De stappen die ik volg bij het opbouwen van mijn onderkomen zijn:

• Zoek twee stevige bomen die een metertje of 3 – 3,5 uit elkaar staan, zonder al te veel begroeing ertussen.
• Maak één eind van het touw vast aan een van de bomen op zo’n 1,8 m hoogte (bijvoorbeeld met de Siberian Hitch die onze Ray ook vaak gebruikt).
• Schuif de lussen midden op de tarp over het touw, zodat de tarp onder het touw hangt.
• Strek het touw strak en maak het aan de andere boom vast.
• Maak van twee kleine stukjes touw een Prusik knoop om het dragende touw en maak deze vast aan de eind-lussen van je tarp. Zo kun je de tarp voldoende strak krijgen.
• Maak nu een stuk touw vast aan elk van de hoekpunten van de tarp en maak dat met een verstelbare knoop (zoals de Taut-line hitch) vast aan de stokken.
• Hoewel ik voor mijn tarp meestal paracord gebruik, hang ik mijn hangmat meestal op met 7mm sisal touw. Waarom? Als je paracord een paar keer gebruikt hebt (vooral in strakke knopen), slijt het koord vrijwel onzichtbaar. Op een gegeven moment knapt het dan gewoon als je in je hangmatje stapt. Bij sisal zie je de slijtage beter. Anyway, ik hang mijn hangmatje dus op met sisal touw aan de beide bomen.
• Klaar!

Een truuk is trouwens nog wel om, als je echt ruim touw bij je hebt, ook nog een lijntje onder je tarp te spannen. Dit lijntje kun je dan gebruiken om je kleding aan op te hangen, zodat die ook lekker droog hangt (en je er makkelijk bij kunt).

Hoera! Ik ga een weekje bushcraft doen bij ExtraSurvival. Een echte technieken- en vaardighedencursus met o.a. aandacht voor het maken van een onderkomen van natuurlijk materiaal, water vinden en zuiveren, vis- en jachttechnieken, slachten en villen van vis en wild, eetbare planten en sporen lezen. Ik heb er super veel zin in! Nog eventjes wachten, want de cursus is pas begin juni. Hopelijk zijn er veel bushcraft gelegenheden tussendoor…

(foto: ExtraSurvival.nl)